Bajki w tygodniu. Nasze zasady ekranów i co z nich zostało

W styczniu, jeszcze na Zatorzu, usiedliśmy z żoną przy kuchennym stole i spisaliśmy zasady ekranów. Byliśmy po świętach, w czasie których Julek oglądał bajki u obu dziadków i z każdego pokoju dochodził inny dźwięk z tabletu. Mieliśmy dość. Zasady były ambitne: bajki tylko w weekend, najwyżej godzina dziennie, nigdy przy jedzeniu, nigdy przed snem, nigdy w aucie.

Dziś jest październik. Kartka z zasadami przetrwała przeprowadzkę, wisi na korkowej tablicy w przedpokoju, przy rysunkach Julka. Zasady przetrwały w połowie. Piszę o tym szczerze, bo w internecie łatwo znaleźć rodziców, u których wszystko działa. U nas działa połowa.

Co poległo pierwsze

„Bajki tylko w weekend” nie przetrwały lutego. W lutym pakowaliśmy mieszkanie do przeprowadzki. Kartony, taśma, meble do skręcenia. Czterolatek w środku tego chaosu, któremu nie da się poświęcić uwagi przez trzy wieczory z rzędu. Bajka po obiedzie dawała nam czterdzieści minut na zapakowanie kuchni. Wyrzuty sumienia mieliśmy przez dwa dni. Potem uznaliśmy, że zasada była nierealna.

„Nigdy w aucie” poległo w sierpniu, w czwartej godzinie jazdy do dziadków, o czym pisałem w tekście o ośmiu godzinach w aucie. Zostało jako „w aucie tylko na długich trasach, na końcu”.

„Najwyżej godzina dziennie” była od początku dziwna, bo Julek nie rozumie, ile to jest godzina. Liczenie minut kończyło się kłótnią, czy minęło już pół godziny, czy dopiero dwadzieścia minut.

Co przetrwało

Bez ekranu przy stole. Ta zasada przetrwała wszystko. Przy śniadaniu, obiedzie i kolacji nie ma bajek. Także w restauracji, także u dziadków. Dotyczy też nas: telefony leżą przy jedzeniu na blacie w kuchni, ekranem w dół. Julek pilnuje tego lepiej niż my. Kiedy raz przy kolacji odpisywałem na wiadomość z pracy, powiedział: „Tata, zasada”. Odłożyłem.

Godzina przed snem bez bajek. Przetrwała, bo zauważyliśmy, że Julek po bajce wieczorem zasypia dłużej i jest pobudzony. Bajka jest po obiedzie albo po podwieczorku, nigdy po kolacji. Wieczorem są książki, o czym pisałem w tekście o zasypianiu we własnym łóżku.

Bajki w salonie. W pokoju Julka nie ma ekranu i nie będzie. Bajki ogląda na kanapie w salonie, a my jesteśmy obok. Czasem oglądamy razem, czasem ja coś robię w kuchni, ale słyszę, co leci.

Odcinki zamiast minut

Najlepsza zmiana przyszła w czerwcu. Zamiast „pół godziny bajki” mówimy „dwa odcinki”. Julek rozumie odcinki. Widzi, kiedy jeden się kończy, liczy na palcach. Po drugim odcinku wyłącza sam, choć nie zawsze bez westchnienia. Nie ma kłótni o minuty.

Ustalamy to przed włączeniem, nie w trakcie. „Dwa odcinki, potem idziemy na plac zabaw”. Kiedy jest coś, na co Julek czeka po bajce, łatwiej mu ją wyłączyć. Kiedy po bajce nie ma nic, tylko „koniec”, protestuje.

Bajki wybieramy razem, zanim się włączy. Mamy kilka seriali dla małych dzieci, spokojnych, z krótkimi odcinkami. Unikamy tych głośnych, szybkich, z ciągłymi efektami, po których Julek biega po mieszkaniu jak nakręcony. Nie oceniam innych rodziców, ale u nas różnica w zachowaniu po spokojnej bajce i po szybkiej jest ogromna.

Bajki z automatycznym odtwarzaniem kolejnego odcinka to pułapka. Wyłączyliśmy tę opcję w ustawieniach. Inaczej „dwa odcinki” zamieniają się w pięć, bo kolejny zaczyna się, zanim ktokolwiek zdąży nacisnąć pauzę.

Ile to wychodzi naprawdę

Policzyłem w jednym zwykłym tygodniu października. Bez kataru, bez wyjazdu. Od poniedziałku do piątku Julek oglądał bajki trzy razy, po dwa odcinki, czyli w sumie mniej więcej półtorej godziny. W sobotę i niedzielę po trzy odcinki dziennie. Razem niecałe trzy godziny w tygodniu.

W tygodniu z katarem, o którym pisałem niedawno, było dwa razy więcej. Bez wyrzutów sumienia. Chory czterolatek pod kocem, który nie może iść na dwór, to inna sytuacja niż zdrowy, który się nudzi.

Nie wiem, czy to dużo, czy mało. Zalecenia dla dzieci w wieku przedszkolnym mówią o ograniczaniu czasu przed ekranem, ale nie chcę tu podawać liczb, których nie umiem sprawdzić. Lekarka przy bilansie zapytała, ile Julek ogląda, i nie skomentowała odpowiedzi. Uznaliśmy, że jest w porządku.

U dziadków inne zasady

Najwięcej nerwów przy ekranach kosztowały nas nie zwykłe tygodnie, tylko wizyty u dziadków. U babci w Dobrym Mieście telewizor gra cały dzień, „bo tak cicho”. U dziadków w Sanoku dziadek pokazuje Julkowi na telefonie filmy z koparkami i walcami, godzinami, bo sam je lubi.

Na początku próbowaliśmy przenosić nasze zasady do domów dziadków. Prosiliśmy, żeby wyłączać telewizor, żeby nie dawać telefonu. Kończyło się niezręcznie. Dziadkowie czuli się pouczani we własnym domu, a my jak policja.

Po rozmowie z żoną zmieniliśmy podejście. U dziadków obowiązują zasady dziadków, z jednym wyjątkiem, o który prosimy wprost: bez ekranu przy stole. Na to wszyscy się zgodzili, bo przy stole i tak chcą rozmawiać z wnukiem. Reszta jest ich sprawą. Tydzień u dziadków w Sanoku z filmami o walcach nie zepsuje dziecka. A dziadek, który ogląda z wnukiem koparki i tłumaczy mu, która do czego służy, to nie jest dziecko porzucone przed ekranem.

Po powrocie do domu pierwsze dwa, trzy dni są trudniejsze. Julek pyta o bajki częściej, marudzi przy wyłączaniu. Potem wraca do naszego rytmu. Przyjmujemy to jako cenę za dziadków i uważamy, że jest niska.

Telefon rodzica

Najtrudniejsza zasada dotyczy nie Julka, tylko nas. Czterolatek, który widzi tatę z telefonem w ręku przy każdej okazji, nie rozumie, dlaczego on ma odłożyć tablet. Żona wymyśliła półkę w przedpokoju, na którą po powrocie z pracy odkładamy telefony. Do kolacji tam leżą. Nie zawsze się udaje, bo z pracy czasem dzwonią, ale częściej niż wcześniej.

Kartka z zasadami wisi nadal. Przekreśliłem na niej trzy punkty i dopisałem dwa nowe: „dwa odcinki” i „telefony na półce”. Odbiór bez usterek się nie zdarza, a ten miał ich sporo. Ale zasady, które zostały, są nasze, sprawdzone, a nie przepisane z poradnika.