Jak nauczyliśmy czterolatka zasypiać we własnym łóżku

Na Zatorzu Julek spał w łóżeczku przy naszym łóżku. Kiedy w marcu przeprowadziliśmy się na Jaroty i dostał swój pokój, o którym pisałem w tekście o urządzaniu małego pokoju, wydawało nam się, że zacznie w nim spać jak gdyby nigdy nic. Zaczął. Ale tylko z jednym z nas leżącym obok na brzegu łóżka, często przez godzinę. A w nocy, koło drugiej, słyszeliśmy tupot bosych stóp w przedpokoju.

Przez trzy miesiące nam to nie przeszkadzało. Potem zaczęło. Żona zasypiała w pokoju Julka i budziła się o północy z odciśniętą na policzku poszewką w samochody. Ja spałem na brzegu naszego łóżka, bo środek zajmował czterolatek, który śpi w poprzek.

Najpierw powiedzieliśmy, co się zmieni

Dzień po czwartych urodzinach usiedliśmy z Julkiem przy śniadaniu i powiedzieliśmy wprost: „Od dziś będziesz zasypiał w swoim łóżku sam. Będziemy obok, w domu, a na początku będę siedział na krześle w twoim pokoju”. Bez straszenia, bez „bo jesteś już duży”. Julek zapytał, czy krzesło może być to z kuchni, niebieskie. Może.

Mówię o tym, bo wcześniej próbowaliśmy zmieniać zasady po cichu. Kiedyś postanowiłem, że wyjdę z pokoju, jak tylko zaśnie, i że nie będę leżał obok. Julek się budził, kiedy wstawałem, i wszystko zaczynało się od nowa. Tym razem wiedział, czego się spodziewać.

Rytuał, który się nie zmienia

Czterolatek lubi wiedzieć, co będzie dalej. Wieczór wygląda u nas tak samo od trzech tygodni, codziennie, także w weekendy i przez tydzień nad morzem, gdzie krzesło zastąpił taboret z kuchni wynajętego mieszkania. Kolacja o 18:30. Potem kąpiel albo mycie, piżama, zęby. Dwie książki, nie trzy, wybrane przez Julka z niskiej półki. Lampka nocna na najsłabsze, ciepłe światło. Przytulanka, pies z jednym uchem. Krótka rozmowa: co było dziś najfajniejsze, co będzie jutro. Buziak. Światło zgaszone o 19:45.

Ta sama kolejność daje mu poczucie, że wieczór ma swój koniec. Kiedy wyrzucaliśmy jeden element, na przykład książkę, bo było późno, Julek protestował i zasypiał dłużej. Lepiej skrócić książkę niż wyrzucić punkt programu.

Ekrany wyłączamy godzinę przed snem. Wcześniej bajka bywała tuż przed kąpielą i Julek po niej był pobudzony, a nie zmęczony. Nie robimy z tego wielkiej zasady, po prostu bajka jest po obiedzie, a nie wieczorem.

Krzesło, które wędruje

Pomysł z krzesłem znaleźliśmy w książce o śnie dzieci z biblioteki, w której pracuje żona. Nie wiem, czy ma swoją nazwę. U nas działał tak:

• Dni 1-3: krzesło przy łóżku. Siedzę, nie leżę. Mogę trzymać Julka za rękę. Nie rozmawiamy, nie czytamy. Jeśli coś mówi, odpowiadam krótko i szeptem.
• Dni 4-7: krzesło pół metra od łóżka. Bez trzymania za rękę. Mogę powiedzieć „jestem tu”.
• Dni 8-12: krzesło na środku pokoju.
• Dni 13-17: krzesło przy drzwiach.
• Od dnia 18: krzesło w przedpokoju, drzwi uchylone, światło z korytarza. Siedzę z książką i czytam dla siebie.

Pierwsze trzy wieczory były trudne. Julek zasypiał godzinę, wiercił się, wstawał po wodę, po drugą przytulankę, do toalety. Raz się rozpłakał, bo „krzesło jest za daleko”, choć stało tuż przy łóżku. Nie wychodziłem. Siedziałem i powtarzałem, że jestem.

Od piątego wieczoru zasypiał w pół godziny. Od dwunastego w kwadrans. Dziś, kiedy piszę ten tekst, krzesło jest w przedpokoju już od kilku dni, a ja słyszę przez uchylone drzwi, jak Julek mówi coś do psa z jednym uchem, a potem cichnie.

Nocne wędrówki

Z nocnymi wędrówkami poszło gorzej i to nie jest jeszcze zamknięty temat. Ustaliliśmy, że kiedy Julek przyjdzie w nocy, jedno z nas odprowadza go do jego łóżka, bez rozmów, bez zapalania światła w pokoju. Siedzi chwilę na krześle, które stoi przy drzwiach, i wychodzi.

Pierwszego tygodnia odprowadzałem go po trzy razy w nocy. Spałem w pracy na stojąco. Drugiego tygodnia raz na noc. Teraz zdarza się, że przyjdzie nad ranem, koło piątej. Wtedy, przyznam, czasem zostaje u nas. Bez presji. Kwadrans przytulania o piątej rano to nie porażka wychowawcza.

Naklejki za każdą noc we własnym łóżku nie zadziałały. Przez cztery dni Julek był zachwycony. Piątego wieczoru zapytał, ile naklejek dostanie, jeśli zaśnie bez krzesła. Szóstego chciał wymienić dziesięć naklejek na walec. Wycofaliśmy się z systemu nagród, zanim zbankrutowaliśmy.

Kiedy to my nie mamy siły

Najtrudniejsze w całym procesie nie były wieczory Julka, tylko nasze. Po dniu w pracy, z odbiorami w deszczu, siedzenie przez godzinę na krześle w ciemnym pokoju to próba cierpliwości. Były wieczory, kiedy prawie zasypiałem na tym krześle przed Julkiem. Były też takie, kiedy chciałem po prostu położyć się obok niego, jak dawniej, i mieć spokój w dziesięć minut.

Pomogło to, że się zmienialiśmy. Jeden wieczór ja, drugi żona, według kalendarza w przedpokoju, żeby nikt nie musiał się zastanawiać ani prosić. Ważne było też, żebyśmy robili dokładnie to samo. Jeśli ja siedziałem na krześle i szeptałem, a żona kładła się obok „tylko na chwilę”, Julek od razu wiedział, z kim da się negocjować. Ustaliliśmy więc jedną wersję i trzymaliśmy się jej oboje.

Były złe noce. Dwa razy Julek obudził się z płaczem po złym śnie i wtedy nikt nie liczył dni ani nie pilnował krzesła. Przytuliłem go, posiedziałem przy łóżku dłużej, a następnego wieczoru wróciliśmy do planu. Złe sny nie należą do żadnego planu.

Jedna rzecz zaskoczyła nas pozytywnie. Kiedy przestaliśmy leżeć przy Julku do zaśnięcia, odzyskaliśmy wieczory. Godzina między ósmą a dziewiątą znowu jest nasza. Pierwszy raz od dawna obejrzeliśmy razem cały film.

Kiedy coś się zmienia

Wiemy, że krzesło może wrócić. Pierwszy tydzień w nowym przedszkolu we wrześniu, choroba, wyjazd do dziadków. Dzieci w takich momentach cofają się o kilka kroków i to normalne. Jeśli tak będzie, zaczniemy od krzesła przy drzwiach, a nie od początku.

Odbiór bez usterek się nie zdarza, a ten ma kilka. Lampka nocna świeci za mocno, mówiłem to już w maju. Kupiłem nową, ciepłą, z regulacją. Rolety zaciemniającej nadal brakuje, a w lipcu słońce wschodzi przed piątą prosto w okno Julka. Kiedy to piszę, w koszyku mam roletę. Za tydzień napiszę żonie, że ją zamontowałem. Mam nadzieję, że to będzie prawda.