Jak zachęcić czterolatka do mycia zębów

W maju byliśmy z Julkiem pierwszy raz u dentysty, o czym pisałem w tekście o pierwszej wizycie. Dentystka powiedziała wtedy coś, co zmieniło nasze wieczory: rodzic doczyszcza zęby czterolatka po nim, bo dziecko w tym wieku nie umie umyć ich dokładnie. Przez całe lato próbowaliśmy to wprowadzić. Przez całe lato Julek zaciskał zęby, kiedy podchodziłem ze szczoteczką.

Pod koniec sierpnia, przed przedszkolem, byliśmy na kontroli. Dentystka zrobiła zabieg profilaktyczny na tylnych zębach, o którym mówiła w maju, i obejrzała resztę. Powiedziała, że jest lepiej, ale widać, gdzie szczoteczka nie dochodzi. Wróciliśmy do domu z postanowieniem, że koniec z walką. Zaczęliśmy od nowa.

Piszę jako rodzic, nie lekarz. To, co zadziałało u nas. O paście, częstotliwości i technice mycia zębów twojego dziecka rozmawiaj z waszym dentystą.

Klepsydra zamiast liczenia

Dzieci słyszą, że zęby myje się dwie minuty. Dla czterolatka dwie minuty to nic albo wieczność, zależnie od nastroju. Kupiliśmy małą klepsydrę z kolorowym piaskiem, na dwie minuty. Stoi na półce przy lustrze. Julek ją odwraca, kiedy zaczyna myć, i myje, dopóki piasek się nie przesypie.

Klepsydra zrobiła coś, czego nie umiałem zrobić słowami: zdjęła ze mnie rolę tego, który mówi „jeszcze”. Teraz to piasek decyduje. Julek patrzy na niego jak zahipnotyzowany, a szczoteczka chodzi w tym czasie po zębach. Nie zawsze po wszystkich, ale chodzi.

Ty myjesz, ja sprawdzam

Najtrudniejsze było doczyszczanie. Julek uważał, że skoro umył sam, to jest umyte, a moja szczoteczka w jego buzi to atak na jego samodzielność. Zmieniliśmy nazwę. Nie „doczyszczanie”, tylko „sprawdzanie”. Julek myje, kiedy piasek się przesypuje. Potem mówi: „Sprawdź”. Ja sprawdzam szczoteczką, dokładnie, ząb po zębie, z tyłu i od środka. On w tym czasie liczy na głos zęby, które „sprawdziłem”. Dwadzieścia. Za każdym razem liczy dwadzieścia, choć czasem dopiero przy dziesiątym jestem.

Do sprawdzania Julek kładzie się na kanapie z głową na moich kolanach. Wtedy widzę wszystkie zęby, a on się nie wierci. Tak podpowiedziała dentystka i to jest najlepsza pozycja, jaką znaleźliśmy. Przy umywalce, na stojąco, widziałem tylko przednie zęby i jego czoło.

Wybór, ale z dwóch

Julek ma dwie szczoteczki: niebieską i żółtą. Co wieczór wybiera, którą myje. To drobiazg, ale daje mu poczucie, że coś zależy od niego. Pasta jedna, dla dzieci, z fluorem w stężeniu, które dentystka wskazała dla jego wieku. Odrobina, tyle, ile pokazała w gabinecie. Pastę nakładam ja, bo kiedy nakładał Julek, połowa tubki lądowała na umywalce.

Spróbowaliśmy elektrycznej szczoteczki dla dzieci, bo w sklepie zapewniano nas, że „dzieci je uwielbiają”. Julek nie uwielbiał. Dźwięk i wibracje przypominały mu suszarkę do włosów, której nie znosi. Po trzech wieczorach szczoteczka trafiła do szuflady. Może kiedyś do niej wrócimy. Teraz zwykła miękka szczoteczka działa lepiej.

Piosenka i stołek

Do mycia śpiewamy tę samą piosenkę. Wymyśliła ją żona, o krokodylu, który miał dwieście zębów i mył każdy osobno. Piosenka ma cztery zwrotki i trwa mniej więcej tyle co klepsydra. Julek śpiewa z pastą w buzi, co wygląda średnio, ale za to myje.

Kupiliśmy stołek do łazienki, żeby Julek widział się w lustrze. Czterolatek, który widzi swoją buzię i szczoteczkę, myje inaczej niż ten, który patrzy w umywalkę. Lubi się sobie przyglądać z pianą na ustach, robi miny „wściekłego psa”. Niech robi.

Rano i wieczorem

Rano jest trudniej, bo jest mniej czasu. O porankach pisałem w tekście o wychodzeniu do przedszkola. Mycie zębów ma swoje okienko na planie z obrazkami, po śniadaniu. Rano Julek myje sam, z klepsydrą, a ja w tym czasie już jestem w pracy, więc sprawdza żona, szybciej niż ja wieczorem. Wieczorem sprawdzanie jest dokładne, na kanapie.

Ograniczyliśmy też podjadanie słodkiego w ciągu dnia. Nie zakazaliśmy, bo zakazy u nas nie działają, a w przedszkolu i tak będą urodziny kolegów z cukierkami. Ale sok pije do posiłku, a nie przez słomkę cały dzień, i słodycze są po obiedzie, nie przed snem. Po myciu zębów wieczorem jest tylko woda.

Wieczory, kiedy nie chce

Nie każdy wieczór przy umywalce jest sielanką z klepsydrą i krokodylem. Zdarzają się wieczory, kiedy Julek zaciska usta, kręci głową i oznajmia, że „dziś zęby są czyste”. Zwykle wtedy, kiedy jest bardzo zmęczony albo kiedy coś w ciągu dnia poszło nie tak.

Nie odpuszczamy mycia, ale zmieniamy formę. Sprawdzone sposoby:

• Julek myje zęby mnie, a potem ja jemu. Moje zęby są myte bardzo energicznie i z komentarzem, ale potem otwiera buzię bez protestów.
• Najpierw zęby myje pies z jednym uchem, oczywiście na niby. Potem kolej Julka, bo „pies już ma czyste”.
• Szukamy w buzi „resztek obiadu”. Julek zgaduje, co znajdę: makaron, marchewkę, kawałek naleśnika. Szczoteczka „znajduje” je po kolei.
• Wybór miejsca: łazienka albo kanapa. Czasem zmiana miejsca wystarczy, żeby skończyć bunt.

Czego nie robimy: nie straszymy dziurami ani dentystą. Nie chcemy, żeby gabinet, w którym Julek jeździł fotelem, kojarzył mu się z karą. Nie przytrzymujemy go siłą. Jeśli bunt jest naprawdę duży, myjemy krócej, ale myjemy, a następnego dnia staramy się, żeby wieczór zaczął się wcześniej i spokojniej.

Pomaga też, kiedy widzi, że my myjemy zęby. Wieczorem staram się myć zęby razem z nim, przy tej samej umywalce, z tą samą klepsydrą. Wtedy to nie jest „rzecz dla dzieci”, tylko coś, co w domu robią wszyscy.

Co się zmieniło

Po tygodniu mycie zębów przestało być wojną, choć na ogłaszanie zwycięstwa za wcześnie. Nie zawsze jest miło, czasem Julek jest zmęczony i chce od razu do łóżka. Wtedy skracamy piosenkę do dwóch zwrotek, ale klepsydra musi się przesypać i sprawdzanie musi być. Bez wyjątków od tych dwóch zasad, za to z wyjątkami od wszystkiego innego.

Dzisiaj, drugiego września, Julek był drugi dzień w nowym przedszkolu. Wrócił z informacją, że w łazience w przedszkolu są małe umywalki i że kolega z grupy „nie umie myć zębów, bo nie ma klepsydry”. Najpierw przekąska, potem rozmowa. Tę rozmowę zostawię na inny wieczór.