Płacz w szatni. Co nam pomogło w pierwszym tygodniu

Pierwszy dzień był łatwy. Julek wszedł do szatni jak do siebie, znalazł szafkę z autobusem, zmienił buty na kapcie, pomachał mi i poszedł. W czerwcu był tu na trzech popołudniach adaptacyjnych, o których pisałem w tekście o zajęciach adaptacyjnych, i to było widać. Odebrałem go po obiedzie, zadowolonego. Wieczorem powiedziałem żonie, że mamy to z głowy.

Drugiego dnia zaczął marudzić w windzie. Trzeciego płakał w szatni tak, że jedna z pań wzięła go na ręce, a ja wyszedłem z przedszkola z poczuciem, że zostawiam go w płonącym budynku. Czwartego płakał krócej. Piątego pomachał.

Wiem teraz, że to częsty scenariusz. Pierwszy dzień to przygoda. Drugiego i trzeciego dziecko rozumie, że to nie przygoda, tylko codzienność, i że rodzic naprawdę wychodzi.

Długie pożegnanie nie pomaga

Drugiego dnia popełniłem błąd, który teraz widzę jak na dłoni. Julek przy drzwiach sali zaczął płakać. Kucnąłem, przytuliłem, zacząłem tłumaczyć. Że wrócę, że będzie fajnie, że są tu auta. On płakał bardziej. Zostałem w szatni „aż się uspokoi”. Po dziesięciu minutach pani delikatnie zasugerowała, że może lepiej będzie, jak wyjdę. Wyszedłem po kwadransie. Julek płakał jeszcze chwilę, a potem, jak się dowiedziałem przy odbiorze, bawił się klockami z kolegą.

Na zajęciach adaptacyjnych w czerwcu pani mówiła, żeby żegnać się krótko i nie wracać. Słyszałem, ale nie wierzyłem. Długie pożegnanie daje dziecku sygnał, że rozstanie jest czymś strasznym, skoro rodzic tak się męczy. Każda minuta dłużej to minuta nadziei, że może jednak tata zostanie. A kiedy tata wraca po trzech minutach „sprawdzić”, rozstanie zaczyna się od nowa.

Trzeciego dnia zrobiłem inaczej. Pożegnanie trwało pół minuty, mimo że płakał. Wyszedłem. Stałem za drzwiami wejściowymi i liczyłem. Płakał cztery minuty, słyszałem przez szybę. Potem cisza. Pani napisała mi wiadomość przez dziennik elektroniczny po kwadransie: „Julek je śniadanie”. Te dwa słowa zrobiły mi dzień.

Nasz szyfr przy drzwiach

Czwartego dnia wprowadziliśmy rytuał. Wymyśliliśmy go wieczorem razem z Julkiem, przy kolacji. Przy drzwiach sali: piątka, żółwik, buziak w czoło. Potem jedno zdanie, zawsze takie samo: „Wracam po obiedzie”. I wychodzę. Bez „nie płacz”, bez „będzie fajnie”, bez „tata zaraz wróci”.

Konkretna pora odbioru ma znaczenie. Czterolatek nie rozumie „o piętnastej”, ale rozumie „po obiedzie” albo „po leżakowaniu”. Wie, że obiad jest, potem leżaki, a potem przychodzi tata. Słowo „zaraz” odpadło, bo dla niego „zaraz” znaczy „za minutę”, a potem czeka i się rozczarowuje.

Szyfr działał od pierwszego razu. Czwartego dnia Julek płakał, ale krócej. Piątego zrobił piątkę, żółwika, nadstawił czoło, sam powiedział „wracasz po obiedzie” i poszedł do sali. Ja zostałem w szatni z mokrymi oczami. Tak, piszę to bez wstydu.

Odbiór punktualny

Jeśli mówisz „wracam po obiedzie”, wróć po obiedzie. W pierwszym tygodniu przychodziłem dziesięć minut przed czasem, żeby Julek, wychodząc z leżakowania, widział mnie w szatni. Spóźnienie w pierwszych dniach to dla dziecka dowód, że obietnice rodzica nie są pewne.

Od drugiego tygodnia odbieram go po pracy, o 15:20. Pracuję do piętnastej, a z biura do przedszkola mam piętnaście minut autem. Julek wie, że „tata przychodzi, kiedy w sali gra muzyka po podwieczorku”. Nie wiem, czy muzyka gra codziennie o tej samej porze. Na razie się zgadza.

Rozmowa w domu, ale nie przesłuchanie

Pierwsze dni po przedszkolu Julek był zmęczony, marudny i przytulaśny jak dawno nie był. To normalne, mówiła pani przy odbiorze. Dziecko cały dzień się trzyma, a w domu odpuszcza. Wieczorami było więcej płaczu niż w szatni, z byle powodu: zła łyżka, pomylony kubek, skarpetka ze szwem.

Nie pytaliśmy „czy płakałeś?”. Nie pytaliśmy „czy było fajnie?”. Pytaliśmy o konkrety: co było na obiad, z kim siedział przy stoliku, co robili na dworze. Najpierw przekąska, potem rozmowa. Głodny czterolatek po przedszkolu nie opowie nic. Po kanapce opowiada o koledze, który ma buty, które świecą.

Rano przed wyjściem mówimy o tym, co będzie po południu: „Dziś po przedszkolu idziemy na plac zabaw” albo „Dziś po przedszkolu pieczemy naleśniki”. Daje mu to coś, na co czeka, i przypomina, że dzień w przedszkolu się kończy.

Co mówiły panie

W piątek pierwszego tygodnia porozmawiałem chwilę z panią z grupy, przy odbiorze. Zapytałem wprost, jak długo Julek płacze po moim wyjściu. Odpowiedziała, że kilka minut, a potem daje się zająć zabawą. Dodała coś, co mnie uspokoiło: gdyby płakał długo albo nie dało się go pocieszyć, zadzwoniłaby. W przedszkolu nikt nie zostawia płaczącego dziecka samego sobie, tylko nie zawsze jest sens wzywać rodzica, który wróci i wszystko zacznie się od nowa.

Pani zwróciła też uwagę na jedną rzecz, której nie robiłem, ale którą widzi u innych rodziców: wymykanie się bez pożegnania, kiedy dziecko się zagapi. Wygląda na sposób na uniknięcie płaczu, ale dziecko, które odwraca się i nie widzi rodzica, traci zaufanie. Następnego dnia trzyma się nogi rodzica jeszcze mocniej, bo nie wie, kiedy ten zniknie. Krótkie pożegnanie, nawet z płaczem, jest lepsze niż zniknięcie bez słowa.

Zapytałem jeszcze, czy mogę dzwonić w ciągu dnia, żeby się dowiedzieć, jak jest. Usłyszałem, że lepiej napisać wiadomość przez dziennik elektroniczny, a pani odpisze, kiedy będzie miała chwilę. Telefon w sali przy kilkunastu czterolatkach to kłopot. Przez pierwszy tydzień pisałem codziennie. Od drugiego już nie, bo przestałem potrzebować.

Co jeszcze przed nami

Od tego tygodnia odprowadza Julka żona, a ja odbieram. Pierwszego dnia z żoną Julek znowu płakał, bo zmienił się rodzic przy drzwiach. Żona zrobiła szyfr: piątka, żółwik, buziak, „wracam po obiedzie”. Choć to ja wracam. Julek ją poprawił: „Tata wraca”. I poszedł.

Wiem, że to nie koniec. Pierwsza choroba, pierwszy dłuższy weekend, zmiana pani w grupie i płacz może wrócić. Wtedy wrócimy do szyfru i do krótkich pożegnań. Plan poranka, o którym pisałem w tekście o wychodzeniu do przedszkola, ma od tego tygodnia nowe okienko: rysunek ręki z pięcioma palcami. Piątka przy drzwiach. Julek narysował ją sam.